Γράφει η Αστροφυσικός Ελένη Χατζηχρήστου
Εικ. Ουρανος: Ο ουρανός του Φεβρουαρίου για το γεωγραφικό μήκος και πλάτος της Αθήνας (15/02/2011 22:00 UTC). (Credit: http://space.about.com)
Αυτό το Μήνα..
Αν και το κρύο είναι ακόμη τσουχτερό, οι νυχτερινοί επισκέπτες του ουρανού θα ανταμειφθούν. Και πρώτα απ’ όλα θα θαυμάσουν μερικά πολύ λαμπρά άστρα και αστερισμούς βρίσκοντας έτσι εύκολα το δρόμο τους στα κοσμικά μονοπάτια. Οι πλανήτες χειμωνιάτικα «ξεκουράζονται» κι’ αυτοί, διαδεχόμενοι «για λίγο» ο ένας ο ένας τον άλλον στον ουρανό για να μας κρατήσουν συντροφιά τις χειμωνιάτικες νύκτες του Φεβρουαρίου. Η Σελήνη θα επισκεφτεί πολλά όμορφα ουράνια σώματα και αυτό το μήνα δημιουργώντας εντυπωσιακά ντουέτα ή τριπλέτες, με την Αφροδίτη, τον Δία, τον Κρόνο, τον Στάχυ, τον Αλδεμπαράν, τον Βασιλίσκο και φυσικά τις Πλειάδες. Οι βροχές μετεωροειδών δεν είναι εντυπωσιακές αυτό το μήνα.
Άστρα και Αστερισμοί
Ο περίφημος αστερισμός του Ηνιόχου βασιλεύει στον ουρανό του Φεβρουαρίου. Συνορεύει νοτιοδυτικά με τον Ταύρο, βόρεια με την Καμηλοπάρδαλη, δυτικά με τον Περσέα, ανατολικά με τον αστερισμό Λυγξ και νότια με τους Διδύμους και τον Ωρίωνα. Ο Σείριος βρίσκεται 8.6 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη και είναι 25 φορές λαμπρότερος από τον Ήλιο. Βρίσκεται στον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός. Στα δυτικά ο αστερισμός του Ωρίωνα με τον κόκκινο γίγαντα Μπετελγκέζ, ένα άστρο φαινόμενου μεγέθους 0.6 στον δεξιό του ώμο. Τα τρία άστρα της ζώνης του Ωρίωνα κάνουν μια νοητή γραμμή προς νοτιο-ανατολικά, στον Σείριο. Πάνω από τον Μεγάλο βρίσκεται ο Μικρός Κύων με το λαμπρότερο άστρο του τον Προκύωνα, φαινόμενου μεγέθους 0.35 . Το άστρο Bellatrix στον αριστερό ώμο του Ωρίωνα ενώνεται με μια νοητή γραμμή με τον Μπετελγκέζ και από εκεί με τον Μικρό Κύωνα και τον Προκύωνα. Στα Δυτικά ο αστερισμός του Ταύρου με τον λαμπρό Αλδεμπαράν στο δεξί του μάτι, ένα πορτοκαλο-κόκκινο άστρο φαινόμενου μεγέθους ~0.9 . Τραβώντας μια νοητή γραμμή από τον Ωρίωνα στο πρόσωπο/κέρατα του Ταύρου προς τα βόρεια, περνάμε από το άστρο Capella φαινόμενου μεγέθους ~0.1, το λαμπρότερο άστρο του αστερισμού του Ηνιόχου. Ανατολικά από το Capella και βόρεια του Προκύωνα βρισκεται ο αστερισμός των Διδύμων. Το λαμπρότερο άστρο του, ο Πολυδεύκης, έχει φαινόμενο μέγεθος 1.1 ενώ ο δίδυμός του Κάστωρ είναι αρκετά αμυδρότερος (~2.0).

Εικ. ΖωδιακοΦως: Ο κώνος φωτός γνωστός ως Ζωδιακό Φως, λίγο πριν την ανατολή του Ήλιου στις 12 Φεβρουαρίου 2009. Είναι η αντανάκλαση του ηλιακού φωτός σεένα δίσκο σκόνης που βρίσκεται στο εσωτερικό Ηλιακό σύστημα, πάνω στο επίπεδο της εκλειπτικής. Δεξιά στην εικόνα ο Γαλαξίας (Credit: Daniel López, IAC).
Βροχές Διαττόντων
Οι α-Κενταυρίδες διαρκούν από τις 28 Φεβρουαρίου ως τις 21 Φεβρουσρίου. ΟΙ διάττοντες είναι φωτεινοί και κινούνται γρήγορα, συνήθως περί τους 6 την ώρα και στις καλές χρονιές περί τους 25 την ώρα. Στις 26 Φεβρουαρίου κορυφώνονται και οι δ-Λεοντίδες, περίπου 5 μετεωροειδή την ώρα με φαινόμενο ακτινοβόλο σημείο την περιοχή ανάμεσα στα άστρα Zosma και Algeiba στον αστερισμό του Λέοντα.
Πλανήτες
Ο Δίας τον Φεβρουάριο θα είναι ορατός μετά τη δύση του Ήλιου στα νοτιοδυτικά, με αστρονομικό μέγεθος -2.2. Αργότερα τη νύχτα (2-4 ώρες μετά το ηλιοβασίλεμα) τα σκήπτρα στον ουρανό θα παίρνει ο Κρόνος, με αστρονομικό μέγεθος περίπου 0.6. Στις 6 Φεβρουαρίου ο Δίας συναντά το λεπτό μισοφέγγαρο και δεν θα απέχει περισσότερο από 4ο από τον Ουρανό (κάτω δεξιά του) που θα βρίσκεται στον αστερισμό των Ιχθύων. Αργότερα το μήνα, οι δύο πλανήτες απομακρύνονται (πάντα ως προς την προοπτική του γήινου παρατηρητή). Σιγά-σιγά ο Δίας θα μένει όλο και λιγότερο στο νυκτερινό ουρανό μέχρι που να εξαφανιστεί τελείως και να μετατραπεί σε άστρο του πρωινού την άνοιξη. Ο Κρόνος θα βρίσκεται στον αστερισμό της Παρθένου κοντά στον Στάχυ, το λαμπρότερο άστρο της. Στις 20 Φεβρουαρίου η Σελήνη (στο 87% του γεμίσματος) θα σχηματίζει ένα τρίγωνο με τον Κρόνο και τον Στάχυ. Ο Αρκτούρος στα ανατολικά, στον αστερισμό του Βοώτη, θα λάμπει με μέγεθος 0.16. Για όσους ξυπνούν νωρίς το πρωί, η Αφροδίτη περιμένει λαμπρή στα νοτιο-ανατολικά με αστρονομικό μέγεθος -4.3. Στα μέσα του μήνα θα βρίσκεται πολύ κοντά στον (αόρατο) Πλούτωνα. Στις 28 Φεβρουαρίου το λεπτό μισοφέγγαρο δημιουργεί ένα όμορφο ντουέτο με την Αφροδίτη τα ξημερώματα.

Εικ. Κρονος: Με κυάλια σε μια σκοτεινή νύκτα δείτε τον Τιτάνα, το λαμπρότερο φεγγάρι του Κρόνου, και με μικρό τηλεσκόπιο τρία ακόμη φεγγάρια του να σχηματίζουν ένα όμορφο τρίγωνο (Image: Stellarium/IM).
Σελήνη
Νέα Σελήνη στις 3 Φεβρουαρίου, Πρώτο Τέταρτο στις 11, Πανσέληνος στις 18 και Τελευταίο Τέταρτο στις 24 Φεβρουαρίου. Η Σελήνη στο Απόγειο (405.924 χλμ.) στις 6 Φεβρουαρίου και στο Περίγειο (358.247 χλμ.) στις 19 Φεβρουαρίου. Και αυτό το μήνα η Σελήνη θα εκτελέσει όμορφους συνδυασμούς με τους περισσότερους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος αλλά και με μακρινά άστρα και σχηματισμούς του Γαλαξία μας.
Διαστημικά Γεγονότα του Μήνα
Οκτώ χρόνια (1 Φεβρουαρίου) μετά την έκρηξη στο διαστημικό λεωφορείο Columbia που στοίχισε τη ζωή 7 αστροναυτών και 25 χρόνια (28 Ιανουαρίου) μετά το τραγικό ατύχημα στο διαστημικό λεωφορείο Challenger που στοίχισε τη ζωή στο επίσης επταμελές πλήρωμά του, η διαστημική κοινότητα αποτίει φόρο τιμής στα θύματα, στις αρχές του μήνα. Στις 14 φεβρουαρίου το διαστημόπλοιο Stardust NEXT θα πλησιάσει τον κομήτη Tempel 1 για να φωτογραφίσει με λεπτομέρειες τον πυρήνα και την κόμη του, και να αναλύσει την σύσταση και τις ιδιότητες της σκόνης που εκλύεται. Στις 18 Φεβρουαρίου το διαστημόπλοιο Cassini θα προσεγγίσει τον Τιτάνα, και στις 20 Φεβρουαρίου τους Εγκέλαδο, Παλλήνη και Τέθυς. Στις 27 Φεβρουαρίου εκτόξευση του διαστημικού λεωφορείου Endeavour με προορισμό τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Εικ. Σελήνη: Επιπρόσθηση του άστρου (αστρονομικού μεγέθους 5) 81 Geminorum από τη Σελήνη τις πρώτες πρωινές ώρες της 16ης Φεβρουαρίου, ορατή με κιάλια ή μικρό τηλεσκόπιο (Ιmage:StelariumIM).
Αναλυτικό Αστρονομικό Ημερολόγιο
1 Φεβρουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Ερμή.
3 Φεβρουαρίου: Νέα Σελήνη.
4 Φεβρουαρίου: Ο Άρης σε συζυγία με τον Ήλιο. Ο πλανήτης περνά στον πρωινό ουρανό.
6 Φεβρουαρίου: Ο Δίας κοντά στη Σελήνη και 4ο από τον Ουρανό. Η Σελήνη στο Απόγειο (405.924 χλμ).
8 Φεβρουαρίου: Κορύφωση της βροχής διαττόντων α Κενταυρίδες.
11 Φεβρουαρίου: Πρώτο Τέταρτο. Η Σελήνη στα νοτιοδυτικά των Πλειάδων.
12 Φεβρουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Αλδεμπαράν.
16 Φεβρουαρίου: Η Σελήνη κοντά στο αστρικό σμήνος Κυψέλη.
18 Φεβρουαρίου: Πανσέληνος. Η Σελήνη κοντά στον Βασιλίσκο.
19 Φεβρουαρίου: Η Σελήνη στο Περίγειο (358.247 χλμ).
20 Φεβρουαρίου: Η Σελήνη σχηματίζει τρίγωνο με τον Κρόνο και τον Στάχυ.
24 Φεβρουαρίου: Τελευταίο Τέταρτο Σελήνης.
25 Φεβρουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Αντάρη. Ο Ερμής σε συζυγία με τον Ήλιο. Ο πλανήτης περνά στον βραδινό ουρανό.
28 Φεβρουαρίου: Η Σελήνη ΒΔ της Αφροδίτης.
Εικ. Οριζοντας: Ο ορίζοντας του Φεβρουαρίου, κοιτώντας βόρεια για το γεωγραφικό μήκος και πλάτος της Αθήνας (15/02/2011 22:00 UTC). (Credit: http://space.about.com)
Πηγές:
http://www.synapses.co.uk/astro/monthnxt.html
http://stargazing.suite101.com/article.cfm/the_night_sky_for_february _2011
http://www.astronomynow.com/sky_charts.html
http://stardate.org/nightsky/almanac/
http://www.seasky.org/astronomy/astronomy_calendar_current.html
http://www.mmo.org/astronomy/this-months-sky.html
http://www.space.com/spacewatch/new_sky_calendar.html
http://www.skymaps.com/downloads.html
http://www.skymaps.com/articles/n1012.html
http://transientsky.wordpress.com/
http://www.arksky.org/
http://space.about.com/od/computerresources/tp/
http://www.moonwise.co.uk/year/
http://www.findyourfate.com/astrology/year2011/sky2011.html
http://users.sch.gr/mdogram/
http://www.spaceagepub.com/calendar/downrange.html
http://www.jodrellbank.manchester.ac.uk/astronomy/nightsky/
Ο ουρανός της εβδομάδας και από το: http://www.skyandtelescope.com/
Ο νυκτερινός ουρανός καθημερινά: http://www.astro.noa.gr/AlmanacIAA/iaa_today.htm
Εφαρμογές Java και εικονικά εργαλεία για την αναπαραγωγή του νυκτερινού ουρανού από το γεωγραφικό πλάτος και μήκος που βρίσκεστε:
http://space.about.com/library/weekly/blskymaps.htm
http://www.oras.org/stargazer/applet.html