Η διαστημική αποστολή της NASA WISE (Wide-Field Infrared Survey Explorer), το ακρωνύμιο στα αγγλικά σημάνει «σοφός», άρχισε να χαρτογραφεί τον ουρανό στα υπέρυθρα μήκη κύματος στα μέσα του Ιανουαρίου 2010 αναμεταδίδοντας πάνω από 250 χιλιάδες εικόνες γαλαξιών, κομητών, αστεροειδών, διαστρικών νεφών, κλπ. Στη διάρκεια της αποστολής το WISE αναμένεται να ανακαλύψει δεκάδες κομήτες, μεταξύ των οποίων αρκετούς που πλησιάζουν επικίνδυνα τη Γη. Έτσι θα προσφέρει πλούσια γνώση για το πώς γεννήθηκε και εξελίχθηκε το ηλιακό μας σύστημα.
Εικ.1: Ο κομήτης Sliding Springs όπως φωτογραφήθηκε από το WISE στα υπέρυθρα μήκη κύματος. Προερχόμενος από το νέφος Oort στα παγωμένα έσχατα του Σύμπαντος, ο κομήτης ανακαλύφθηκε το 2007 από Αυστραλούς παρατηρητές. Στις 7 Οκτωβρίου 2009 πέρασε σχετικά κοντά στη Γη, μόλις 1.2 αστρονομικές μονάδες (απόσταση Γης-Ήλιου). (Credit: NASA/JPL-Caltech/UCLA).
Το WISE θα δει και περιοχές εκρηκτικής δημιουργίας άστρων, μερικά από τα οποία έχουν τεράστια μάζα και είναι πολύ λαμπρότερα και θερμότερα από τον Ήλιο μας. Έτσι οι επιστήμονες θα έχουν μια καλύτερη ιδέα για το πώς δημιουργούνται τα άστρα στο Σύμπαν, έως και δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά.
Εικ. 2: Μια περιοχή εκρηκτικής δημιουργίας άστρων, που επίσης περιλαμβάνει μεγάλες ποσότητες αερίου και σκόνης. Στο ένθετο βλέπουμε στο κέντρο του νέφους, ένα αστρικό σμήνος που ακούει στο όνομα NGC 3603, και το οποίο έχει επίσης φωτογραφηθεί και από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. Βρίσκεται σε απόσταση 20 χιλιάδων ετών φωτός στο σπειροειδή βραχίονα Carina, που ανήκει στο γαλαξία μας (Credit: NASA/JPL-Caltech/UCLA).
Το WISE φωτογράφησε με μεγάλη λεπτομέρεια και τον κοντινό μας γαλαξία της Ανδρομέδας περίπου 2.5 εκατομμύρια χρόνια μακριά. Οι φωτογραφίες του WISE καλύπτουν μεγάλη περιοχή, περίπου ισοδύναμη με 100 φορές τη διάμετρο της Πανσελήνου.
Εικ.3: Ο εντυπωσιακός γαλαξίας της Ανδρομέδας γνωστός στους επιστήμονες και ως Μessier 31, όπως φωτογραφήθηκε από την αποστολή της NASA Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) (Credit: NASA/JPL-Caltech/UCLA)
Μια άλλη από τις πρόσφατες φωτογραφίες του WISE δείχνει ένα σμήνος εκατοντάδων απομακρυσμένων γαλαξιών που συνδέονται με ισχυρές βαρυτικές δυνάμεις. Είναι το σμήνος Fornax σε απόσταση 60 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη, το οποίο περιέχει τόσο κανονικούς όσο και αρκετούς ενεργούς γαλαξίες.
Εικ. 4: Ένα πυκνό σμήνος γαλαξιών όπως φωτογραφήθηκε από το WISE. Ονομάζεται Fornax και βρίσκεται 60 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, δηλαδή είναι ένα από τα πλησιέστερα στο Γαλαξία μας σμήνη γαλαξιών. Το κέντρο του σμήνους κυριαρχείται από ένα μεγάλο σφαιροειδή γαλαξία, τον NGC 1399, που αποτελείται κυρίως από γηραιά άστρα. Το εντυπωσιακότερο μέλος του σμήνους είναι ο γιγάντιος σπειροειδής γαλαξίας NGC 1365 κάτω δεξιά (Credit: NASA/JPL-Caltech/UCLA).
Το κοινό σε όλες τις εικόνες του WISΕ είναι η ύπαρξη σκόνης που θερμαίνεται από κοντινές φωτεινές πηγές, άστρα, πλανήτες, γαλαξίες, κλπ. Η αποστολή WISE για 9 μήνες θα σκανάρει όλο τον ουρανό περίπου μιάμιση φορά, στοχοποιώντας τα πιο διαφορετικά κοσμικά αντικείμενα: κομήτες σκεπασμένους με σκόνη, δεκάδες χιλιάδες βραχώδεις αστεροειδείς, χιλιάδες ηλιακά συστήματα εν τη γενέσει ή λίγο πριν το θάνατό τους σε όλο τον Γαλαξία μας, ψυχρά άστρα που ονομάζονται μελανοί νάνοι, περιοχές αστρικής γέννησης σε άλλους γαλαξίες, εκατοντάδες εκατομμύρια άστρων και σμήνη γαλαξιών δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά.
Εικ. 5: Καλλιτεχνική απεικόνιση της αποστολής WISE (Credit: NASA/JPL).
Το WISE αναμένεται να ανακαλύψει εκατοντάδες αστεροειδείς που κινούνται σχετικά κοντά στη Γη, αλλά λόγω της τροχιάς του και του οπτικού πεδίου που καλύπτει σε κάθε σημείο της, κάθε αστεροειδείς θα είναι ορατός από το WISE 10 φορές σε μια περίοδο 30 ωρών. Έπειτα, αν δεν παραακολουθήσει κανείς με επίγεια μέσα αυτούς τους αστεροειδείς για 10-14 ακόμη μέρες ούτως ώστε να υπολογισθούν τα στοιχεία της τροχιάς τους με σχετική ακρίβεια, τα νεοανακαλυφθέντα κοσμικά σώματα θα χαθούν αφού μια μελλοντική ταυτοποίησή τους θα είναι πρακτικά αδύνατη. Γι’ αυτό οι επιστήμονες τουWISE καλούν τους ερασιτέχνες αστρονόμους και το κοινό που διαθέτουν τηλεσκόπιο να συμβουλεύονται την ιστοσελίδα http://www.cfa.harvard.edu/iau/NEO/ToConfirm.html όπου αναφέρονται όλοι οι επιβεβαιωμένοι αστεροειδείς και κατόπιν να στοχεύουν όσους περισσότερους μπορούν για να μετρήσουν με ακρίβεια τη θέση τους (αυτό λέγεται αστρομετρία - ένα σχετικά δημοφιλές πρόγραμμα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε βρίσκεται στην ιστοσελίδα: http://www.astrometrica.at/ και ένας αστρομετρικός οδηγός στην ιστοσελίδα http://www.cfa.harvard.edu/iau/info/Astrometry.html ).
